PBS Bilişim ve Danışmanlık > E-Library > Portal Dosyası

Portal Kavramlar

a) Hedef kitleye göre

Dikey Portallar (Vortal)
Yatay Portallar

b) Ağ yapısına veya açıklığa göre

Dışa-kapalı (özel)
Dışa-açık (genel)
Karma Portallar

c) Kaynağa göre

Devlet Portalları
Şirket Portalları
Sivil Toplum Portalları
Kişisel Portallar

d) Konulara göre

Eğitim
Kültür-Sanat
Sağlık
Turizm
Vb...

e) Amaca göre

Tanıtım Portalları
Bilgi Merkezi Portalları
Servis Portalları
İş/Ticaret portalları (B2B, B2C, B2E, P2P)

Yatay Dikey Portallar

Bu geniş gruplama seçenekleri içinde en çok kullanılan Yatay - Dikey Portal ayrımıdır.

Dikey Portallar, spesifik bir sektöre yönelik veya özel amaçlı olan portallardır. Bu nedenle sektörel Portallar olarak da adlandırılmaktadır.

• mp3.com (müzik),
• pets.com (süs hayvanı),
• fool.com (yatırım)
• travelocity.com (seyahat),
• zdnet.com (teknoloji)

Yatay Portallar, belli kullanıcılara tek sektör, konuya bağımlı kalmadan her türlü bilgi ve hizmet ihtiyacını karşılamaya yönelik portallardır. Diğer bir değişle İnternet toplumunun geneline hizmet veren çok amaçlı portallardır.

• Yahoo - www.yahoo.com,
• Excite - www.excite.com,
• Microsoft Network - www.msn.com
• Lycos - lycos.goto.com,
• AOL.com - www.aol.com

gibi portallar genel amaçlı hizmet veren bazı büyük yatay portal örnekleridir.

Kurumsal Portallar

Kurumsal Portallar veya işletme portalları, belli bir kurumun kendi çalışanlarına hizmet veren ve kurumsal bilgiye erişimi kolaylaştırmak amacıyla geliştirilmiş portallardır. Kurumsal portallar, kurumla ilişkili her türlü ve her kaynaktaki bilgiyi tek bir noktada bileştirmek ve yönetmek için kullanılan uygulamalardır. Kurumsal portallar sayesinde işletme içinde bilgi paylaşımı maliyetleri azalmakta dır. Kurumsal portaller, özellikle dağıtık yapıdaki ve çok sayıda çalışanı olan işletmeler için ortak bilgi ortamı oluşturular. Bu ortam ile şirket için bilgiler ortak kullanıma sunulur. Böylece bilgi kaybının ve tekrar oluşturma maliyetinin önüne geçilmiş olur.

Kurumsal ortalarlın sağladığı başlıca faydalar.

• Bilgiye ulaşım
• Verim artışı
• Zaman tasarrufu
• Daha iyi ve hızlı karar verebilme
• Çalışanlar etkin işbirliği yaratma
• Varlığından haberi olmadığı bilgilere erişmeleri
• Rekabet avantajı sağlama

Tedarikçiler ve iş ortakları ile etkin iletişim

Portallardan Beklentiler

Portal özellikleri ve nitelikleri üzerinde yapılmış ayrıntılı çalışmaların çoğunda aşağıda listelenen özelliklerin ve/veya niteliklerin bulunması gerektiğine işaret edilmektedir.

• İçerik Zenginliği: Bir portal, aranan bilgilere ait özetler ve erişim bilgilerini bulmayı sağlayabilecek bir birikime sahip olabilmelidir.
• Güncellik: sunulan bilgiler güncel olmalı, zamanı geçmiş bilgilerin sistemden otomatik olarak çıkarılması gereklidir.
• Etkileşim: gerek sistem ile kullanıcı gerekse kullanıcılar arsında etkileşim sağlayacak, anlık mesaj sistemleri, forumlar gibi uygulamalar ile desteklenmelidir.
• Güvenilirlik: Gelişmiş kullanıcı yönetimi ve yetkilendirilmesi ile kullanıcıların bilgilere ve hizmetlere güvenli bir biçimde ulaşabilmelidir.
• Arama: Bilgi ve hizmetlerin kullanıcılara etkin sunulabilmesi için gelişmiş arama fonksiyonlarına yer verilmesi gerekmektedir.

Portalların Gelişimi

Portalların gelişim öyküsünü dört bölümde incelemek olasıdır:

a) Portallar öncesi dönem (1995 Öncesi)

b) İlk kuşak (1998-2000)

c) İkinci Kuşak (2001-2002)

d) Üçüncü Kuşak (2002-)

Portallar öncesi dönemde, ana sayfalar veya konu listeleri üzerinde bağlantı listeleri kullanıcıların ilgilenilen bir siteye erişmek veya bulmak için başvurduğu bir yöntem olarak uzun bir süre uygulanmıştır.

1997'li yılların sonlarına doğru ASP, JSP ve PHP gibi sunucu tarafı kodlama araçlarının geliştirilmesi nedeniyle sitelerde dinamik sayfalara ve dahası veri işlemeye dayalı uygulamalar artış göstermeye başlamıştır. Bu sayede sitelerde, kullanıcı isteklerine göre bazı kişiselleştirmeler sağlanabilmiş, sadece Yahoo ve Magellan gibi arama sitelerinde görülen içerik sınıflaması diğer sitelerce de benimsenmiş ve hızlı şekilde ve daha kolay incelenebilir/erişilebilir içerik sınıflaması yapılmıştır. Bu arada sitelerde içerik yönetimi ve toplanma konusunda önemli gelişmeler de sağlanmıştır.

2000 yılı sonlarına doğru Portallar arası işbirliği ve birlikte çalışma yoğunluğu görülmeye başlanmış, aynı dönemde WAP protokolü ile yayın yapan Portallar hizmetleri sadece masaüstü sistemlerce erişimin ötesine taşımıştır. Bu dönemde mobil cihazlardan Internet'e erişimi olanaklı kılmış ve Portallar WAP sürümlerini de üretmişlerdir. Bu dönemde, uygulamalar da daha kapsamlı veya gelişmiş bir moda geçmişlerdir.

İçinde bulunduğumuz dönemde web servisleri ile daha önce çevrim-dışı (offline) olan iş süreçleri uç kullanıcı tarafından izlenebilecek veya kullanılabilecek bir şekle gelmiştir.